Torpaq sahəsi uzunmüddətli investisiya və ya gələcək ev üçün yer kimi alınır. Lakin torpaq üzərində nə tikilə biləcəyi onun təyinatından və şəhərsalma tələblərindən asılıdır. Səhv seçilmiş torpaqda ev tikmək hüquqi baxımdan mümkün olmaya bilər.
Torpağın kateqoriyası və təyinatı
Torpaq Məcəlləsi torpaqları təyinatına görə kateqoriyalara bölür: kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlar, yaşayış məntəqələrinin torpaqları, sənaye, nəqliyyat və digər təyinatlı torpaqlar, meşə və su fondu torpaqları və s.
- Ev tikmək üçün torpağın təyinatı fərdi yaşayış evi tikintisinə uyğun olmalıdır.
- Kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqda yaşayış evi tikintisi qanunla məhdudlaşdırılır; təyinatın dəyişdirilməsi ayrıca prosedur tələb edir və zəmanətli deyil.
- Təyinat çıxarışda və ya torpaqla bağlı sənədlərdə göstərilir — satıcının sözünə deyil, sənədə baxın.
Mülkiyyət forması
| Forma | Mənası | Alıcı üçün |
|---|---|---|
| Xüsusi mülkiyyət | Torpaq satıcıya məxsusdur | Alqı-satqı mümkündür |
| Bələdiyyə mülkiyyəti | Torpaq bələdiyyəyə məxsusdur | Satıcı yalnız icarə və ya istifadə hüququnu ötürə bilər (şərtlər daxilində) |
| Dövlət mülkiyyəti | Torpaq dövlətə məxsusdur | Satıcının mülkiyyət hüququ yoxdur |
Sərhədlər və sahə
- Çıxarışdakı sahə ilə faktiki sərhədləri müqayisə edin; lazım olduqda mütəxəssisə ölçü apardırın.
- Qonşularla sərhəd mübahisəsi, yol və ya kommunikasiya xətti üçün servitut (keçid hüququ) varmı?
- Sahəyə ictimai yoldan qanuni giriş mövcuddurmu?
Tikinti imkanı
- Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinə görə tikinti layihə və icazə tələbləri ilə aparılır; ərazinin şəhərsalma sənədləri tikintini məhdudlaşdıra bilər.
- Mühafizə zonaları: yüksək gərginlik xətləri, qaz və neft kəmərləri, su obyektləri, dəmir yolu — bu zonalarda tikinti qadağan və ya məhdud ola bilər.
- Qrunt və relyef: sürüşmə, sel, qrunt suyu tikinti xərcini artırır.
Kommunikasiyalar
Ən yaxın elektrik, qaz və su xəttinə məsafəni və qoşulma xərcini əvvəlcədən öyrənin. Kommunikasiyasız torpaq ucuz görünsə də, qoşulma xərcləri fərqi bərabərləşdirə bilər.
Yoxlama siyahısı
- Çıxarış və satıcının mülkiyyət hüququ.
- Torpağın kateqoriyası və təyinatı.
- Yüklülüklər (ipoteka, həbs, icarə).
- Sərhədlər və giriş yolu.
- Mühafizə zonaları və tikinti məhdudiyyətləri.
- Kommunikasiyaya qoşulma imkanı.