Правовое основание
İcra xülasəsi. Daşınmaz əmlak əməliyyatlarında “vergi”, “dövlət rüsumu”, “xidmət haqqı”, “bank komissiyası” və “sığorta haqqı” bir-birindən fərqli hüquqi ödənişlərdir. Portalda bunları vahid “transaction cost” kimi deyil, ayrıca göstərmək istifadəçini ciddi yanlışlıqdan qoruyur. Cari hüquqi baza Vergi Məcəlləsi və “Dövlət rüsumu haqqında” Qanundur.
İcra xülasəsi. Daşınmaz əmlak əməliyyatlarında “vergi”, “dövlət rüsumu”, “xidmət haqqı”, “bank komissiyası” və “sığorta haqqı” bir-birindən fərqli hüquqi ödənişlərdir. Portalda bunları vahid “transaction cost” kimi deyil, ayrıca göstərmək istifadəçini ciddi yanlışlıqdan qoruyur. Cari hüquqi baza Vergi Məcəlləsi və “Dövlət rüsumu haqqında” Qanundur.
Yaşayış sahəsinin satışı
Fiziki şəxsin yaşayış sahəsinin satışı üzrə əsas rejim klassik “mənfəətdən gəlir vergisi” deyil, Vergi Məcəlləsinin 218-1 və 220.8-ci maddələrindəki daşınmaz əmlakın təqdim edilməsinə görə sadələşdirilmiş vergidir. Vergi praktikada notariat əməliyyatı ilə əlaqəli hesablanır.
Əgər fiziki şəxs həmin yaşayış sahəsində azı 3 təqvim ili yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olubsa, qanundakı azadolma tətbiq edilə bilər. Bu şərt ödənmirsə, yaşayış sahəsinin 30 m² hissəsi vergidən azad olunur, qalan hissə üçün baza dərəcəsi hər m²-ə 15 AZN olmaqla ərazi əmsalı tətbiq edilir.
Sadə formula:
Vergi tutulan sahə = ümumi sahə – 30 m²
Sadələşdirilmiş vergi = vergi tutulan sahə × 15 AZN × ərazi əmsalı
Üçillik qeydiyyat azadolması tətbiq edilirsə bu formula ümumiyyətlə tətbiq olunmaya bilər. Konkret azadolmanın tətbiqi notariatda və Vergi Məcəlləsinin cari redaksiyası əsasında yoxlanmalıdır.
Fiziki şəxsin illik əmlak vergisi
Fiziki şəxslərin mülkiyyətindəki yaşayış binalarında ilk 30 m² çıxıldıqdan sonra sahəyə yerindən asılı tarif tətbiq edilir. Dövlət Vergi Xidmətinin bələdiyyə vergiləri metodikasında Bakı üçün baza dərəcəsi 0,4 AZN/m² olmaqla zonadan asılı əlavə əmsal, Gəncə, Sumqayıt və Abşeron üçün 0,3 AZN/m², digər şəhər və rayon mərkəzləri üçün 0,2 AZN/m², qəsəbə və kəndlər üçün 0,1 AZN/m² prinsipi tətbiq olunur. Bakı üzrə əlavə əmsallar Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə 0,7–1,5 intervalında müəyyən edilir.
Məsələn, Dövlət Vergi Xidmətinin öz izahında Sumqayıtda 120 m² mənzil üçün:
(120 – 30) × 0,3 = 27 AZN
illik əmlak vergisi nümunəsi göstərilir.
Kirayə gəliri
2026-cı ilin avqust ayındakı rəsmi Dövlət Vergi Xidməti izahında Vergi Məcəlləsinin 124.1-ci maddəsinə əsasən daşınmaz əmlakın icarəsindən rezident fiziki şəxsə ödənilən gəlir üzrə 14% ödəmə mənbəyində vergi göstərilir.
Cari əsas dövlət/notariat tarifləri
Əməliyyat Dövlət rüsumu Xidmət haqqı Mənbə
Satış — yaxın qohumlar 25 AZN 3,75 AZN ASAN
Satış — Bakı, digər şəxslər 280 AZN 42 AZN ASAN
Satış — Gəncə/Sumqayıt/Abşeron 196 AZN 29,40 AZN ASAN
Satış — digər rayon/şəhər 140 AZN 21 AZN ASAN
Yaşayış kirayə müqaviləsi 35 AZN 5,25 AZN ASAN
Elektron çıxarış 50 AZN 36–108 AZN sürətə görə ASAN
Texniki pasport/plan 75 AZN Dəyişən ASAN
Vərəsəlik — qanun üzrə müvafiq vərəsələr 25 AZN xidmətə görə ayrıca ASAN
Vərəsəlik — digər şəxslər 50 AZN xidmətə görə ayrıca ASAN
İpoteka, qiymətləndirmə, bank komissiyası, icbari daşınmaz əmlak sığortası, həyat sığortası və sürətləndirilmiş texniki inventarlaşdırma ayrıca xərc yarada bilər. Fond ipotekasında əmlak və həyat sığortası kredit mexanizminin tərkib hissəsidir.
Torpaq vergisi torpağın kateqoriyası, yerləşməsi və istifadəsi üzrə ayrıca qaydalarla hesablanır. Fiziki şəxslərin xüsusi mülkiyyətində olan torpağa görə vergini mülkiyyətçi ödəyir; dövlət/bələdiyyə torpağı icarədə və ya istifadədə olduqda isə müəyyən hallarda istifadəçi vergi ödəyicisi olur.
Vergi check-listi
☐ Satıcı fiziki şəxsdir, yoxsa sahibkar/hüquqi şəxs?
☐ Əmlak yaşayış, qeyri-yaşayış, yoxsa torpaqdır?
☐ 3 təqvim ili qeydiyyat azadolması varmı?
☐ 30 m² güzəşti tətbiq olunurmu?
☐ Ərazi əmsalı hansıdır?
☐ Kirayədə ödəyici vergi agentidirmi?
☐ Dövlət rüsumu ilə xidmət haqqı ayrıca hesablanıbmı?
☐ Bank/sığorta/qiymətləndirmə ayrıca büdcələnibmi?
Nümunə — əməliyyat büdcəsi şablonu
text
Copy
ƏMLAK ƏMƏLİYYATI XƏRCLƏR CƏDVƏLİ
Satış qiyməti: ______ AZN
Satış üzrə vergi: ______ AZN
Notariat dövlət rüsumu: ______ AZN
Notariat xidmət haqqı: ______ AZN
Reyestr dövlət rüsumu: ______ AZN
Reyestr xidmət haqqı: ______ AZN
Texniki sənəd: ______ AZN
Qiymətləndirmə: ______ AZN
Sığorta: ______ AZN
Bank/depozit komissiyası: ______ AZN
YEKUN TRANSAKSİYA XƏRCİ: ______ AZN