İlkin bazar — mənzilin ilk dəfə satıldığı bazardır: alıcı tikintiçi və ya tikinti təşkilatı ilə müqavilə bağlayır, çox vaxt bina hələ tikilir. Təkrar bazar — artıq kiminsə mülkiyyətində olan mənzilin yeni alıcıya satılmasıdır.
Müqayisə
| Meyar | İlkin bazar | Təkrar bazar |
|---|---|---|
| Qiymət | Tikintinin erkən mərhələsində adətən aşağı; hissə-hissə ödəniş imkanı | Bazar qiyməti; tam ödəniş və ya ipoteka |
| Sənəd | Əksər hallarda ilkin müqavilə; çıxarış bina istismara qəbul ediləndən sonra | Çıxarış mövcuddur (olmalıdır) |
| Risk | Tikintinin gecikməsi və ya dayanması, keyfiyyət, sənədləşmənin uzanması | Hüquqi tarixçə, yüklülük, gizli qüsurlar |
| İpoteka | Çıxarış olmadan adətən mümkün deyil; bəzi layihələr bank proqramlarına daxildir | Standart qaydada mümkündür |
| Təmir | Çox vaxt qara karkas — əlavə büdcə və vaxt | Təmirli seçim var; köhnə təmir yenilənməli ola bilər |
| Köçmə vaxtı | Aylar və ya illər | Əqddən qısa müddət sonra |
| Bina | Müasir layihə, lift, parkinq | Tikinti ili və vəziyyəti fərqli |
İlkin bazarda nəyi yoxlamalı
- Tikintiçinin hüquqi statusu və əvvəlki layihələri — təhvil verilibmi, çıxarışlar alınıbmı?
- Tikinti icazəsi və torpaq sahəsi üzərində hüquq.
- Müqavilədə təhvil tarixi, gecikmə üçün məsuliyyət, mənzilin dəqiq təsviri (mərtəbə, nömrə, sahə), təmir səviyyəsi.
- Çıxarışın alınması üçün öhdəliyi kim daşıyır və hansı müddətdə?
Dövlət tərəfindən tikilən və güzəştli şərtlərlə satılan mənzillər (MİDA layihələri) ayrıca qaydalarla satılır; şərtləri Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyinin rəsmi saytında izləyin.
Təkrar bazarda nəyi yoxlamalı
- Çıxarış, mülkiyyətçilər, yüklülüklər: Çıxarışın yoxlanılması.
- Hüquqi tarixçə: Hüquqi tarixçənin yoxlanılması.
- Binanın və kommunikasiyaların vəziyyəti.
Hansını seçmək?
- Dərhal köçmək və ya ipoteka ilə almaq lazımdırsa — təkrar bazar və ya istismara qəbul edilmiş, çıxarışı olan yeni tikili.
- Vaxt və risk tolerantlığınız varsa, qiymət üstünlüyü axtarırsınızsa — etibarlı tikintiçidən ilkin bazar.
- İnvestisiya məqsədi ilə — tikintinin mərhələsi və tikintiçinin reputasiyası gəlirlilikdən daha vacibdir.