İpoteka — alınan əmlakın kredit üçün təminat (girov) kimi bankın xeyrinə yüklü edilməsidir. Azərbaycanda ipoteka krediti iki əsas yolla alınır: İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun (İKZF) vəsaiti hesabına — güzəştli və adi ipoteka — və bankların öz vəsaiti hesabına kommersiya ipotekası.
İKZF ipotekasının əsas şərtləri
Aşağıdakı rəqəmlər Fondun rəsmi saytında (mcgf.gov.az) 29 sentyabr 2026-cı il tarixinə dərc olunmuş şərtlərdir. Şərtlər dəyişə bilər — müraciətdən əvvəl rəsmi mənbədə yoxlayın.
| Şərt | Güzəştli ipoteka | Adi ipoteka |
|---|---|---|
| Maksimal kredit məbləği | 100 000 AZN | 150 000 AZN |
| Maksimal müddət | 30 il | 25 il |
| Minimal ilkin ödəniş | 10% | 15% |
| İllik faiz (zəmanətsiz) | 4%-dək | 8%-dək |
| İllik faiz (zəmanətli) | 3,7%-dək | 7%-dək |
| Kimlər üçündür | Qanunvericilikdə müəyyən edilmiş kateqoriyalar (məsələn, müəyyən staja malik dövlət qulluqçuları, müəllimlər, hərbçilər, gənc ailələr və s.) | Tələblərə cavab verən istənilən borcalan |
İpoteka predmeti mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınmış yaşayış sahəsi olmalıdır — fərdi yaşayış evi, bağ evi və ya 1 yanvar 1970-ci ildən sonra tikilmiş binada mənzil. Çıxarışı olmayan əmlak (yalnız MTK müqaviləsi) adətən qəbul edilmir.
Proses addım-addım
- Büdcəni hesablayın. Aylıq ödəniş ailə gəlirinin əhəmiyyətli hissəsini tutmamalıdır. Saytdakı ipoteka kalkulyatoru ilə müxtəlif məbləğ və müddətləri müqayisə edin.
- Uyğunluğu yoxlayın. Güzəştli kateqoriyaya düşürsünüzmü? Rəsmi gəliriniz və kredit tarixçəniz bankın tələblərinə cavab verirmi?
- Müraciət edin. İKZF ipotekası üçün müraciət «Elektron ipoteka və kredit zəmanət» sistemi vasitəsilə elektron hökumət portalında gücləndirilmiş elektron imza ilə təqdim olunur. Müraciət müvəkkil bank tərəfindən baxılır.
- Əmlakı seçin və yoxlayın. Sənədləri bələdçimizdəki kimi yoxlayın: Çıxarışın yoxlanılması.
- Qiymətləndirmə. Bankın qəbul etdiyi qiymətləndirici əmlakın bazar dəyərini müəyyən edir. Kredit məbləği bu dəyərə görə hesablanır — alış qiymətinə görə yox.
- Kreditin təsdiqi. Bank yekun məbləği, faizi və müddəti təsdiqləyir.
- Notarial əqd. Alqı-satqı və ipoteka müqavilələri notarial qaydada təsdiqlənir; əmlak bankın xeyrinə ipoteka ilə yüklü edilir.
- Qeydiyyat və ödəniş. Mülkiyyət hüququ və ipoteka reyestrdə qeydə alınır, bank vəsaiti satıcıya köçürür.
- Sığorta. Kredit müddəti boyu əmlakın (və tələb olunarsa borcalanın həyatının) sığortası saxlanılır.
Tələb oluna biləcək sənədlər
- şəxsiyyət vəsiqəsi (borcalan və zamin/birgə borcalan);
- gəliri təsdiq edən sənədlər (əmək müqaviləsi, əmək haqqı arayışı, sahibkar üçün vergi bəyannaməsi);
- güzəştli kateqoriyanı təsdiq edən sənədlər;
- ailə vəziyyəti ilə bağlı sənədlər;
- əmlakın sənədləri (çıxarış, satıcının sənədləri).
Son siyahını müvəkkil bank müəyyən edir.
Satıcı ilə danışıqlarda nəzərə alın
- İpoteka prosesi nağd alışdan uzun çəkir — beh sazişində bankın təsdiq müddətini nəzərə alan tarix yazın.
- Kredit təsdiqlənmədikdə behin taleyi əvvəlcədən razılaşdırılmalıdır.
- Satıcının öz ipotekası varsa, bağlanış bankların iştirakı ilə eyni gündə aparıla bilər.
Risklər
- Gəlirin azalması: ödənişlər 20–30 il davam edir. Ehtiyat fondu (ən azı bir neçə aylıq ödəniş) yaradın.
- Gecikmə: gecikmiş ödəniş cərimə və kredit tarixçəsinin pisləşməsinə, uzun müddətdə isə girovun satışına gətirib çıxara bilər.
- Valyuta: gəlir manatla olduğu halda xarici valyutada kredit götürmək məzənnə riskidir.
Anlayışlar barədə: Kredit, ipoteka və ilkin ödəniş anlayışları.