İpoteka müqaviləsi bir neçə səhifəlik maliyyə və hüquq terminlərindən ibarətdir. Aşağıdakı anlayışları bilmək bank təkliflərini müqayisə etməyə və sürprizlərdən qaçmağa kömək edir.
Əsas anlayışlar
| Anlayış | Mənası |
|---|---|
| İlkin ödəniş | Əmlakın qiymətinin alıcının öz vəsaiti ilə ödənilən hissəsi. Məsələn, 100 000 AZN-lik mənzil üçün 15% ilkin ödəniş 15 000 AZN-dir. |
| Kredit məbləği | Bankın verdiyi vəsait: qiymət minus ilkin ödəniş (bank qiymətləndirmə dəyərini əsas götürür). |
| LTV (kredit/dəyər nisbəti) | Kredit məbləğinin əmlak dəyərinə nisbəti. 15% ilkin ödənişdə LTV 85% olur. |
| Nominal faiz dərəcəsi | Müqavilədə göstərilən illik faiz. |
| İllik real (effektiv) faiz dərəcəsi | Faizlə yanaşı komissiya, sığorta və digər məcburi xərcləri əks etdirən göstərici. Bankları bu göstəriciyə görə müqayisə edin. |
| Annuitet ödəniş | Bütün müddət boyu bərabər aylıq ödəniş; əvvəlcə faiz hissəsi böyük, əsas borc hissəsi kiçik olur. |
| Differensial ödəniş | Əsas borc bərabər hissələrlə ödənilir, faiz qalıq borca hesablanır — ilk ödənişlər yüksək, sonra azalır. |
| Girov (ipoteka predmeti) | Kredit ödənilməyəndə bankın tələbini təmin edən əmlak. |
| Zamin / birgə borcalan | Borcalan ödəmədikdə öhdəliyə cavabdeh olan şəxs. |
| Vaxtından əvvəl ödəmə | Kreditin tam və ya qismən vaxtından əvvəl bağlanması; müqavilədə şərtləri yoxlayın. |
Nümunə hesablama
Fərz edək: mənzilin qiyməti 120 000 AZN, ilkin ödəniş 15% (18 000 AZN), kredit 102 000 AZN, illik faiz 8%, müddət 25 il, annuitet ödəniş.
- Aylıq faiz: 8% / 12 ≈ 0,667%.
- Aylıq ödəniş təxminən 787 AZN olur.
- 25 il ərzində ümumi ödəniş ≈ 236 000 AZN, bunun ≈ 134 000 AZN-i faizdir.
Eyni kredit 4% illik faizlə (güzəştli şərtlər) aylıq ≈ 538 AZN edir. Faizdəki bir neçə faiz bəndi fərqi uzun müddətdə on minlərlə manat deməkdir. Öz rəqəmlərinizi kalkulyatorda hesablayın.
İlkin ödənişi necə planlaşdırmalı
- Minimal ilkin ödəniş şərti İKZF üçün güzəştli ipotekada 10%, adi ipotekada 15%-dir (mcgf.gov.az, 29.09.2026). Bankların öz proqramlarında fərqli ola bilər.
- İlkin ödəniş nə qədər böyük olsa, aylıq ödəniş və ümumi faiz bir o qədər az olur.
- İlkin ödənişdən əlavə əməliyyat xərcləri üçün də vəsait saxlayın: Əməliyyat xərcləri.
Bank təkliflərini müqayisə edərkən
- İllik real faiz dərəcəsini müqayisə edin, yalnız nominal faizi yox.
- Sığorta tələblərini və xərclərini soruşun.
- Vaxtından əvvəl ödəmə şərtlərini öyrənin.
- Faiz sabitdir, yoxsa dəyişkən?
- Gecikmə cərimələrini müqavilədə tapın.