Əmlakın qiyməti alıcının ödəyəcəyi yeganə məbləğ deyil. Əməliyyat xərclərini əvvəlcədən hesablamamaq büdcədə boşluq yaradır — xüsusilə ipoteka ilə alışda, ilkin ödəniş və xərclər eyni anda lazım olanda.
Xərc növləri
| Xərc | Adətən kim ödəyir | Nə ilə tənzimlənir |
|---|---|---|
| Notarial təsdiq üçün dövlət rüsumu | Razılaşmaya görə (çox vaxt alıcı) | «Dövlət rüsumu haqqında» Qanun |
| Notariat xidmətləri (texniki və hüquqi xidmət haqqı) | Razılaşmaya görə | «Notariat haqqında» Qanun |
| Satıcının əmlak satışı üzrə vergisi | Satıcı | Vergi Məcəlləsi |
| Mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatı | Razılaşmaya görə | Reyestr qanunvericiliyi, dövlət rüsumu |
| Qiymətləndirmə (ipotekada) | Alıcı (borcalan) | Bank tələbi |
| Əmlak və həyat sığortası (ipotekada) | Alıcı (borcalan) | Kredit müqaviləsi |
| Daşınmaz əmlakın icbari sığortası | Mülkiyyətçi | «İcbari sığortalar haqqında» Qanun |
| Agentlik haqqı | Agentliklə müqaviləyə görə | Tərəflərin müqaviləsi |
| Köçmə, təmir, mebel | Alıcı | — |
Satıcının vergisi
Fiziki şəxs öz mülkiyyətində olan yaşayış və qeyri-yaşayış sahəsini satarkən Vergi Məcəlləsinə əsasən sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi ola bilər. Vergi əmlakın sahəsi və yerləşdiyi zonadan asılı olaraq hesablanır və notarial təsdiq zamanı ödənilir. Məcəllədə müəyyən hallar üçün azadolma nəzərdə tutulub. Dərəcələr və azadolma şərtləri dəyişə bildiyindən konkret məbləği əqddən əvvəl notariusdan və ya Dövlət Vergi Xidmətindən öyrənin.
İpoteka ilə alışda əlavə xərclər
- müstəqil qiymətləndirmə hesabatı;
- əmlakın sığortası (kredit müddəti boyu);
- borcalanın həyat sığortası (bank tələb edərsə);
- kreditin rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı bank komissiyaları;
- ipoteka müqaviləsinin notarial təsdiqi və qeydiyyatı.
İpoteka şərtləri üçün: İpoteka ilə əmlak alınması prosesi.
Smetanı necə hazırlamalı
- Əmlakın qiymətini yazın.
- Notariusdan konkret əqd üçün rüsum və xidmət haqqının məbləğini soruşun.
- İpoteka varsa, bankdan qiymətləndirmə, sığorta və komissiyaların siyahısını alın.
- Agentlik haqqını müqavilədən götürün.
- Köçmə və ilkin təmir üçün ehtiyat ayırın — köhnə tikilidə bu məbləğ xeyli ola bilər.
- Gözlənilməz xərclər üçün ümumi büdcənin bir hissəsini ehtiyatda saxlayın.
Diqqət: müqavilədə real qiymət
Xərcləri azaltmaq üçün müqavilədə qiyməti aşağı göstərmək təklif oluna bilər. Bu, alıcı üçün ciddi riskdir: əqd etibarsız sayılarsa və ya mübahisə yaranarsa, geri tələb edilə bilən məbləğ müqavilədəki rəqəmlə məhdudlaşa bilər. Bundan əlavə, vergi qanunvericiliyinin pozulması məsuliyyət yaradır.