Azərbaycanda daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ dövlət reyestrində qeydiyyat anından yaranır. Reyestr İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti (ƏMDX) tərəfindən aparılır və hüququ təsdiq edən sənəd daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışdır.
Çıxarışda nəyə baxmalı
| Sahə | Nə yoxlanır |
|---|---|
| Reyestr nömrəsi | Hər əmlakın unikal nömrəsi — digər sənədlərdə eyni olmalıdır |
| Ünvan | Faktiki ünvanla (bina, mənzil nömrəsi) uyğunluq |
| Sahə | Ümumi və yaşayış sahəsi elandakı rəqəmlə eynidirmi? |
| Mülkiyyətçi(lər) | Satıcının adı, paylı mülkiyyətdə hər kəsin payı |
| Hüququn əsası | Alqı-satqı, bağışlama, vərəsəlik, özəlləşdirmə və s. |
| Məhdudiyyətlər | İpoteka, həbs, qadağa və digər yüklülüklər |
Çıxarışdakı məlumat keçmişə aiddir — sənəd verildikdən sonra əmlak üzərində həbs qoyula və ya ipoteka qeydə alına bilər. Buna görə son vəziyyəti əqd günü notarius reyestr üzrə yoxlayır. ƏMDX-nin elektron xidmətlər portalı və ASAN xidmət mərkəzləri vasitəsilə əmlak barədə məlumat almaq imkanları mövcuddur; xidmətin tərkibini və tələb olunan razılıqları portalda dəqiqləşdirin.
Yüklülük nədir və niyə təhlükəlidir
- İpoteka — əmlak bank kreditinin təminatıdır. Kredit bağlanmayınca bank əmlak üzərində hüququnu saxlayır.
- Həbs — məhkəmə və ya icra orqanının qərarı ilə əmlakın özgəninkiləşdirilməsinə qadağa.
- Qadağa — notarius və ya digər səlahiyyətli orqan tərəfindən qoyulan məhdudiyyət.
- İcarə (kirayə) — uzunmüddətli icarə yeni mülkiyyətçi üçün də qüvvədə qala bilər.
Yüklülüklü əmlakın alışı mümkündür, lakin yalnız yüklülüyün aradan qaldırılması mexanizmi (məsələn, bankın iştirakı ilə kreditin bağlanması) əvvəlcədən razılaşdırıldıqda.
Digər sənədlər
Etibarnamə
- Notarial qaydada təsdiqlənməlidir; əslini görün.
- Səlahiyyətlər: məhz bu əmlakı satmaq və pulu almaq hüququ yazılıbmı?
- Müddət bitməyibmi, ləğv edilməyibmi? Etibarnaməni təsdiq edən notariusla yoxlamaq olar.
- Mümkünsə, mülkiyyətçi ilə birbaşa (video zəng də olsa) əlaqə saxlayın və ödənişi onun hesabına köçürün.
Vərəsəlik şəhadətnaməsi
Vərəsəlik yolu ilə keçən əmlakda vərəsənin hüququ da reyestrdə qeydə alınmalıdır. Digər vərəsələrin payları, məcburi paya malik şəxslər və mirasın qəbul müddətləri ilə bağlı riskləri notariusla müzakirə edin.
İlkin müqavilə və MTK sənədləri
Yeni tikilidə tez-tez yalnız tikintiçi ilə bağlanmış ilkin müqavilə və ya mənzil-tikinti kooperativinin (MTK) üzvlük sənədləri olur. Bu sənədlər mülkiyyət hüququ yaratmır — hüquq çıxarış verildikdən sonra yaranır. Belə əmlakın alışı daha yüksək risk daşıyır və ipoteka üçün adətən qəbul edilmir.
Texniki pasport və plan
Mənzilin planı ilə real vəziyyəti müqayisə edin. Sənədləşdirilməmiş yenidənplanlaşdırma sonrakı satışı və ipotekanı çətinləşdirir.
Satıcıya verilməli suallar
- Əmlak sizə necə keçib və nə vaxtdan mülkiyyətinizdədir?
- Nikahdasınızmı, əmlak nikah dövründə alınıbmı?
- Əmlakda azyaşlının payı və ya qeydiyyatda olan azyaşlı varmı?
- Kredit, həbs, məhkəmə mübahisəsi varmı?
- Kimlər yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdadır və nə vaxt çıxacaqlar?
Cavablar sənədlərlə təsdiqlənməlidir; şifahi zəmanət kifayət deyil.