Çıxarış bu günkü mülkiyyətçini göstərir, amma əmlakın keçmişi də əhəmiyyətlidir: əvvəlki əqdlərdən biri mübahisəlidirsə, bu gün bağlanan müqavilə də risk altına düşə bilər. Tarixçə yoxlaması xüsusilə vərəsəlik, bağışlama və etibarnamə ilə keçmiş əmlaklarda vacibdir.
Nəyi öyrənməlisiniz
- Hüququn əsası: satıcıya əmlak hansı sənədlə keçib? Müqavilə, vərəsəlik şəhadətnaməsi, bağışlama, məhkəmə qərarı?
- Əl dəyişmə tezliyi: qısa müddətdə bir neçə dəfə satılmış əmlak təhlükə siqnalıdır — saxta əqdlər zənciri ilə «təmiz» alıcı yaratmağa cəhd ola bilər.
- Mülkiyyətçilərin tərkibi: əvvəllər paylı mülkiyyət olubsa, bütün payların satıcıya qanuni keçdiyini yoxlayın.
- Özəlləşdirmə: özəlləşdirmə zamanı ailə üzvlərinin iştirak hüququ olub-olmadığını öyrənin.
Təhlükə siqnalları
| Siqnal | Niyə riskdir |
|---|---|
| Miras yaxın vaxtlarda açılıb | Digər vərəsələr, o cümlədən məcburi paya malik şəxslər iddia qaldıra bilər |
| Əmlak bağışlama ilə alınıb və tez satılır | Bağışlayanın ailə üzvləri və ya kreditorları etiraz edə bilər |
| Satış etibarnamə ilə, mülkiyyətçi əlçatmazdır | Etibarnamə ləğv edilmiş və ya saxta ola bilər |
| Qiymət bazardan xeyli aşağıdır | Tələsik satış səbəbi gizlədilə bilər (borc, mübahisə) |
| Satıcı nikahdadır, amma həyat yoldaşı prosesdə yoxdur | Birgə mülkiyyət hüququ pozula bilər |
| Əmlakda məhkəmə mübahisəsi var | Qərar alıcının əleyhinə ola bilər |
Yoxlama üsulları
- Sənədlərin surətlərini istəyin: satıcının hüquq əsası olan müqavilə və ya şəhadətnamə.
- Notariusla məsləhətləşin: notarius reyestr məlumatlarını və əqdin qanuniliyini yoxlayır.
- Məhkəmə mübahisələrini soruşun: satıcıdan yazılı bəyan alın ki, əmlak üzrə mübahisə yoxdur; bu bəyan müqaviləyə də daxil edilə bilər.
- Qonşu və idarəetmə ilə danışın: əmlakda kim yaşayıb, mübahisələr olubmu?
- Hüquqşünasa müraciət edin: vərəsəlik və ya mürəkkəb mülkiyyət tarixçəsi olan əmlakda müstəqil hüquqi rəy xərcə dəyər.
Müqaviləyə əlavə edilə biləcək qoruyucu müddəalar
- Satıcının əmlakın mübahisəsiz, yüklülüksüz və üçüncü şəxslərin hüquqlarından azad olması barədə zəmanəti.
- Bu zəmanət pozulduqda ödənilmiş məbləğin və zərərin qaytarılması öhdəliyi.
- Qeydiyyatda olan şəxslərin çıxma müddəti.