Onlayn elanlar alıcı və kirayəçiyə geniş seçim verir, amma eyni zamanda fırıldaqçılar üçün də əlverişli mühitdir. Bəzi elanlar sadəcə yanıltıcıdır (şişirdilmiş sahə, köhnə foto), bəziləri isə birbaşa pul almaq üçün qurulmuş saxta elanlardır.
Saxta elanın əlamətləri
- Qiymət bazardan xeyli aşağıdır. Eyni ərazidə oxşar mənzillərdən 20–30% ucuz təklif — ilk təhlükə siqnalı.
- Əvvəlcədən ödəniş tələbi. «Baxış üçün yer tutmaq», «açarı kuryerlə göndərmək», «sənədləri hazırlamaq» adı ilə baxışdan əvvəl pul istənilir.
- Sahib «xaricdədir». Baxış mümkün deyil, bütün proses onlayn aparılmalıdır.
- Fotolar başqa yerdən götürülüb. Şəklin tərs axtarışı (reverse image search) eyni fotonu başqa şəhər və ya ölkədəki elanda göstərir.
- Ünvan dəqiq deyil və ya xəritədəki nöqtə təsvirlə uyğun gəlmir.
- Təzyiq: «bu gün ödəməsəniz, başqasına verəcəyik».
- Əlaqə yalnız mesajlaşma ilə, zəng və görüşdən yayınma.
Yanıltıcı (qeyri-dəqiq) elanın əlamətləri
| Elanda | Reallıqda ola bilər | Necə yoxlamalı |
|---|---|---|
| «Kupçalı» | Çıxarış yoxdur, yalnız MTK və ya ilkin müqavilə var | Çıxarışın əslini tələb edin |
| «Təmirli» | Kosmetik, köhnə və ya yarımçıq təmir | Baxış, detal fotolar |
| «Metroya yaxın» | Piyada 20–25 dəqiqə | Xəritədə marşrut |
| Böyük sahə | Balkon və ya ümumi sahə daxil edilib | Çıxarışdakı sahə ilə müqayisə |
| «Sahibindən» | Agentlik elanı, komissiya tələb olunur | İlk zəngdə birbaşa soruşun |
Özünüzü necə qorumalı
- Baxışdan əvvəl heç bir ödəniş etməyin.
- Əmlakı şəxsən görün və satıcı ilə üzbəüz görüşün.
- Sənədləri yoxlayın: çıxarışdakı mülkiyyətçi ilə görüşdüyünüz şəxsin şəxsiyyət vəsiqəsi eyni olmalıdır.
- Beh və ödənişi yalnız yazılı sazişlə və mümkünsə bank köçürməsi ilə edin.
- Kart məlumatlarınızı, SMS kodlarını və şifrələri heç kimə verməyin — «ödənişi qəbul etmək üçün» kod istəmək klassik fırıldaq üsuludur.
- Şübhəli elanı bildirin. Bu saytdakı elanla bağlı şübhəniz varsa, elanın linkini əlaqə forması ilə bizə göndərin — yoxlayıb lazım olduqda dərcdən çıxarırıq.
Kirayədə xüsusi sxemlər
- Eyni mənzil bir neçə kirayəçiyə «verilir», hər birindən depozit alınır.
- Mənzili kirayəyə götürmüş şəxs onu sahibin xəbəri olmadan başqasına kirayəyə verir.
Qorunma yolu: ev sahibinin mülkiyyətçi olduğunu çıxarışla yoxlamaq və yazılı kirayə müqaviləsi bağlamaq. Ətraflı: Kirayə müqaviləsinin düzgün hazırlanması.
Fırıldaq qurbanı olmusunuzsa, sübutları (yazışma, ödəniş qəbzi, elan linki) saxlayın və hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət edin.