Kirayə münasibətlərində mübahisələrin çoxu şifahi razılaşmadan yaranır: depozit qaytarılmır, kirayə haqqı birtərəfli artırılır, kirayəçi xəbərdarlıqsız çıxarılır. Yazılı müqavilə hər iki tərəfi qoruyur. Kirayə münasibətləri əsasən Mülki Məcəllə və Mənzil Məcəlləsi ilə tənzimlənir.
Müqavilənin strukturu
1. Tərəflər
Ev sahibinin və kirayəçinin tam adı, şəxsiyyət vəsiqəsi məlumatları, əlaqə nömrəsi. Ev sahibinin mülkiyyətçi olduğunu çıxarışla yoxlayın; nümayəndədirsə, etibarnaməsində kirayəyə vermək səlahiyyəti olmalıdır.
2. Əmlak
Ünvan, reyestr nömrəsi, sahə, otaq sayı. Mebel və texnikanın siyahısı ayrıca əlavədə (təhvil-qəbul aktında) göstərilir.
3. Müddət
Başlanğıc və bitmə tarixi, müddətin avtomatik uzadılıb-uzadılmaması, uzadılma şərtləri.
4. Kirayə haqqı
- məbləğ və valyuta (manatla göstərmək məsləhətdir);
- ödəniş tarixi (məsələn, hər ayın 5-dək) və üsulu (bank köçürməsi tövsiyə olunur);
- qiymətin dəyişdirilə biləcəyi hallar və xəbərdarlıq müddəti;
- gecikmə halında nəticələr.
5. Depozit (təminat məbləği)
Məbləğ, qaytarılma müddəti və hansı hallarda tutula biləcəyi (zədə, ödənilməmiş kommunal borc). Depozitin qəbulu yazılı təsdiqlənməlidir.
6. Kommunal xərclər
İşıq, qaz, su, internet, bina xidməti — kim ödəyir? Sayğac göstəriciləri təhvil-qəbul aktında qeyd edilir.
7. Təmir və istifadə qaydaları
- Cari xırda təmir adətən kirayəçinin, əsaslı təmir və kommunikasiya qəzaları ev sahibinin öhdəliyidir — müqavilədə aydın yazın.
- Ev heyvanı, siqaret, qonaqlar, əmlakın başqasına kirayəyə verilməsi (subkirayə) qaydaları.
- Ev sahibinin mənzilə baxış üçün gəlməsi — əvvəlcədən xəbərdarlıqla.
8. Xitam
Tərəflərdən birinin müqaviləni vaxtından əvvəl ləğv etməsi üçün xəbərdarlıq müddəti (məsələn, 30 gün), depozitin taleyi, hansı pozuntuların dərhal xitam əsası olduğu.
9. İmzalar və əlavələr
Hər səhifə imzalanır; təhvil-qəbul aktı, əmlak siyahısı, çıxarışın surəti əlavə edilir.
Təhvil-qəbul aktı
Aktda mənzilin vəziyyəti (divar, döşəmə, santexnika), mebel və texnika siyahısı, sayğac göstəriciləri və açarların sayı qeyd olunur. Tarixli fotolar əlavə edin. Çıxış zamanı eyni akt əsasında müqayisə aparılır — depozit mübahisəsinin qarşısını alan ən effektiv sənəd budur.
Vergi öhdəliyi
Əmlakı kirayəyə verən fiziki şəxsin kirayə gəliri Vergi Məcəlləsinə əsasən gəlir vergisinə cəlb olunur. Kirayəçi hüquqi şəxs və ya fərdi sahibkardırsa, vergi adətən ödəmə mənbəyində tutulur; fiziki şəxsə kirayədə uçot və bəyannamə öhdəliyi ev sahibinin üzərinə düşə bilər. Dərəcə və qaydaları Dövlət Vergi Xidmətinin rəsmi mənbələrindən dəqiqləşdirin.
Kirayəçi üçün yoxlama
Müqaviləni imzalamazdan əvvəl mənzilə necə baxmaq lazım olduğu barədə: Kirayə mənzil götürərkən yoxlama siyahısı.