Kirayə gəliri sabit görünsə də, düzgün təşkil edilməyəndə boş qalan aylar, zədələnmiş əmlak və vergi problemləri gəliri üstələyə bilər. Bu bələdçi ev sahibinin əsas addımlarını ümumiləşdirir.
1. Mənzili hazırlayın
- Kommunikasiyaları yoxlayın və nasazlıqları aradan qaldırın — kirayəçinin ilk ayda şikayəti münasibəti korlayır.
- Neytral, təmiz interyer; əsas mebel və texnika kirayə haqqını artırır.
- Bütün əşyaların siyahısını və fotolarını hazırlayın.
2. Kirayə haqqını müəyyən edin
Eyni ərazidə oxşar mənzillərin kirayə elanlarını müqayisə edin. Bazardan yüksək qiymət boş qalan aylara səbəb olur: bir ay boş qalan mənzil illik gəlirin təxminən 8%-ni itirir. İnvestor baxışından gəlirlilik barədə: bazar qiyməti bələdçisi və saytdakı investisiya kalkulyatoru.
3. Kirayəçini seçin
- Şəxsiyyət vəsiqəsini görün, iş yeri və gəliri barədə soruşun.
- Kimlər yaşayacaq, ev heyvanı varmı?
- Əvvəlki ev sahibindən rəy almaq mümkündürmü?
4. Müqavilə və depozit
Yazılı müqavilə bağlayın — struktur kirayə müqaviləsi bələdçisində verilib. Depozit əmlakın zədələnməsi və ödənilməmiş kommunal xərclər üçün təminatdır; qaytarılma şərtləri müqavilədə yazılmalıdır.
5. Vergi öhdəliyi
Kirayə gəliri Vergi Məcəlləsinə əsasən vergiyə cəlb olunan gəlirdir. Kirayəçi hüquqi şəxs və ya fərdi sahibkar olduqda vergi ödəmə mənbəyində tutula bilər; kirayəçi fiziki şəxs olduqda gəlirin uçotu və bəyan edilməsi ev sahibinin öhdəliyidir. Qeydiyyat, dərəcə və bəyannamə müddətləri barədə Dövlət Vergi Xidmətinin rəsmi məlumatlarına baxın. Vergidən yayınma cərimə və faiz riskidir.
6. Sığorta
Fiziki şəxslərin mülkiyyətində olan daşınmaz əmlak üçün icbari sığorta «İcbari sığortalar haqqında» Qanunla tənzimlənir. Bundan əlavə, könüllü əmlak sığortası su basma, yanğın və qonşulara dəyən zərər kimi risklərdə kirayə gəlirinizi qoruyur.
7. Münasibətlər və mübahisələr
- Kirayəçinin şəxsi həyatına hörmət edin — baxış üçün əvvəlcədən xəbərdarlıq edin.
- Təmir müraciətlərinə vaxtında cavab verin.
- Ödəniş gecikməsində əvvəlcə yazılı xatırlatma göndərin; müqaviləyə xitam yalnız müqavilə və qanunda nəzərdə tutulan əsaslarla mümkündür.
- Kirayəçini zorla çıxarmaq, kilidi dəyişmək və ya kommunal xidmətləri kəsmək qanunsuzdur — mübahisə məhkəmədə həll olunur.