İlk dəfə əmlak alan ailənin ən çox verdiyi sual budur: «Haradan başlayaq?» Proses mürəkkəb görünür, amma onu ardıcıl mərhələlərə böləndə hər addım aydınlaşır. Aşağıda Azərbaycanda əmlak alışının praktiki yol xəritəsini təqdim edirik.
1. Büdcəni və maliyyələşməni müəyyənləşdirin
Əvvəlcə nə qədər vəsaitiniz olduğunu və əlavə olaraq nə qədər kredit götürə biləcəyinizi hesablayın. Unutmayın ki, əmlakın qiymətindən əlavə notariat, dövlət rüsumu, qiymətləndirmə, sığorta, agentlik haqqı və təmir xərcləri də olacaq. İpoteka ilə alacaqsınızsa, İKZF və bankların şərtlərini əvvəlcədən öyrənin — bu, axtarış sərhədlərinizi müəyyən edəcək.
2. Nə axtardığınızı dəqiqləşdirin
- Mənzil, yoxsa həyət evi?
- Yeni tikili, yoxsa köhnə tikili?
- Hansı rayon: iş yerinə, məktəbə, valideynlərə yaxınlıq?
- Neçə otaq, hansı mərtəbə, təmirli və ya təmirsiz?
«Olmalı» və «olsa yaxşıdır» meyarlarını ayırın — kompromis zamanı bu siyahı sizə kömək edəcək.
3. Axtarış və baxışlar
Elanları filtrlərlə daraldın, qiymətləri müqayisə edin və bir neçə obyektə baxın. Baxışda yalnız mənzilə deyil, binaya və ərazisinə də diqqət edin. Bazardan xeyli ucuz elanlara ehtiyatla yanaşın.
4. Sənədləri yoxlayın — beh verməzdən əvvəl
Ən vacib qayda: sənəd yoxlanmayıbsa, pul verilmir. Çıxarışın əslini görün, satıcının mülkiyyətçi olduğunu, əmlak üzərində ipoteka və ya həbs olmadığını, ər-arvadın və digər mülkiyyətçilərin razılığını yoxlayın.
5. Beh sazişi
Razılığa gəldikdən sonra yazılı beh sazişi bağlanır: məbləğ, əmlak, tam qiymət, əsas müqavilənin tarixi və imtina halında nəticələr. Behi mümkünsə bank köçürməsi ilə ödəyin.
6. Notarius və ödəniş
Alqı-satqı müqaviləsi notarial qaydada təsdiqlənir. Notarius tərəfləri, hüquqları və yüklülükləri yoxlayır, dövlət rüsumunun ödənilməsini təmin edir və sənədləri qeydiyyata göndərir. Ödənişi bu mərhələdə bank vasitəsilə tamamlamaq ən təhlükəsiz yoldur.
7. Dövlət qeydiyyatı və çıxarış
Mülkiyyət hüququnuz müqavilənin imzalandığı gün deyil, reyestrdə qeydiyyat anından yaranır. Adınıza yeni çıxarış verildikdən sonra əqd tamamlanmış sayılır.
8. Təhvil və köçmə
Təhvil-qəbul aktı tərtib edin, sayğac göstəricilərini qeyd edin, kommunal abunəçiliyi öz adınıza keçirin və satıcının qeydiyyatdan çıxmasını yoxlayın.
Ətraflı bələdçilər
- Əmlak alarkən nələr yoxlanılmalıdır
- Alqı-satqıda müqavilə mərhələləri
- Dövlət rüsumları və əməliyyat xərcləri
Mənbələr: Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi; «Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında» və «Notariat haqqında» qanunlar (e-qanun.az). Bu yazı ümumi məlumat xarakteri daşıyır və hüquqi məsləhət deyil.
